Wie is dader, wie is slachtoffer. Is dat altijd duidelijk en wie bepaalt dat dan?
If you can't beat them, join them is een nummer van Queen.
Klik hier voor het Pers-artikel waarop deze column gebaseerd is.
Klik op de afbeelding voor een zeer confronterend filmpje over pesten.
Brandhaard
Je kunt een brand blussen door de brandbare stof weg te nemen. Een simpel voorbeeld is het gasfornuis. Draai het gas dicht en het vuur dooft. Hetzelfde moet in september de directeur van het Hanze College in Oosterhout hebben gedacht. Een 15-jarige scholiere werd dusdanig gepest dat het tot onlusten op het schoolplein leidde. De daders aanpakken bleek te omslachtig, dus schorste hij het slachtoffer. Brandbare stof weg, vuurtje geblust. Het slachtoffer werd dader onder het mom van: ‘Wij konden haar veiligheid niet langer garanderen.’ En dat op een middelbare school.
Op het spoor is het helaas niet veel anders. Sinds een incident waarbij een bewusteloze vrouw moedwillig op het spoor is gelegd met de bedoeling haar door een trein te laten overrijden, kan een machinist na een aanrijding als verdachte worden aangehouden. Als een machinist door het rood is gereden of met een te hoge snelheid een gestoorde overweg is gepasseerd, kan ik me daar nog iets bij voorstellen. Maar in het geval van een zelfdoding vraag ik me af wie slachtoffer en wie dader is? Of zijn zowel de zelfmoordenaar (raar woord als je er even over nadenkt) als de machinist slachtoffer? De machinist als verdachte, alsof een dodelijke aanrijding op zich al niet voldoende traumatisch is.
Een paar maanden geleden reden er vier officieren van politie met me mee naar Utrecht. Gewoon om de spoor eens te bekijken vanuit het standpunt van de machinist. Een goede zaak aangezien zij in eerste instantie beslissen over de rol van dader en slachtoffer direct na een aanrijding. Het bleek dat zij totaal geen besef hadden van de werking van een trein. Geen idee over de remweg. ‘Zes tot achthonderd meter? Is dat echt zo lang? Kun je echt niet stoppen als er plotseling iemand oversteekt? Gaan die bomen pas zo kort voor het passeren van de trein dicht?’
Ook hier komt het er dus op neer dat de mensen die beslissen wie dader is en wie slachtoffer, zich van geen van beide een beeld kunnen vormen. Natuurlijk kun je pesten stoppen door het slachtoffer als dader aan te wijzen. Dan pest je gewoon mee met de groep: If you can’t beat them, join them. Maar doen alsof je daarmee het slachtoffer beschermt, is laf. De politie weet niet beter dan dat er bij een aanrijding altijd een dader en een slachtoffer moet zijn. Dubbel wrang als je bedenkt hoe vaak pesten en zelfdoding met elkaar te maken hebben…
