Een dilemma voor het rijdend personeel: Op een eerlijke manier een taboe doorbreken of 'horen, zien en zwijgen?'
Op de achtergrond een fragment uit de opera 'The turn of the screw' van Benjamin Britten.
Luister eens…
Op de laatste middag van de herfstvakantie, werd er te station Heeze op het raam van de cabine geklopt. Drie jongens van tien of elf jaar vroegen of ze mee op en neer naar Weert mochten. Nu heb ik niets tegen kinderen die een kijkje in de cabine willen nemen, maar drie tegelijk vond ik, zeker gezien de mogelijke sancties als de verkeerde personen het zouden zien, toch te riskant. Ik verwees ze naar de conducteur. Gelukkig zag ik ze in Weert weer terug. Daar bleek dat dit al hun vierde slagje was die middag. Tot nu toe had niemand geweigerd ze mee te nemen.
Toen we langs de trein in de richting van de cabine liepen, vroeg één van de jongens een beetje aarzelend: ‘Heb jij ooit meegemaakt dat er iemand, nou ja, een overweg opliep toen de trein er aankwam?’ Ik schrok even. Zelfdoding is het grootste taboe binnen NS, wat moet je daarover nou zeggen tegen kinderen die nog op de basisschool zitten? Ik besloot eerlijk te zijn en zei: ‘Dat maakt iedere machinist wel een keer mee.’ Dat was blijkbaar het antwoord waar ze op gewacht hadden want ze buitelden bijna over elkaar heen om te vertellen dat er vlak voor hun school een aanrijding had plaatsgevonden. Ze hadden het zien gebeuren en de dag erna waren er mensen op school gekomen om erover te praten. Maar wat is er nou leuker dan echt treinpersoneel dat naar je verhaal wil luisteren? Op weg naar Heeze konden ze precies herhalen wat ander machinisten hun verteld hadden. Ze kenden de remkraan, tractiehendel en knopjes voor de ruitenwissers, evenals de minder leuke gebeurtenissen op het spoor. Al mijn collega’s die ze eerder getroffen hadden, waren eerlijk tegen ze geweest. Toen ze uitverteld waren vroegen ze nog naar het verschil tussen machinist en conducteur maar echt geïnteresseerd waren ze daar niet in. Ze hadden hun doel al bereikt.
Van Heeze naar Eindhoven dacht ik verder na over deze bijzondere ontmoeting. Zelfdoding is in Nederland in bepaalde leeftijdsgroepen één van de belangrijkste doodsoorzaken. Vrijwel al het rijdend personeel krijgt ermee te maken, toch blijft het onderwerp taboe. Voor deze jongens was een gesprekje met een professionele hulpverlener alleen niet bevredigend. Willen we eigenlijk niet allebei hetzelfde? Gehoord worden? Terug in Eindhoven werd ik zelf nog verrast door een verschil tussen machinist en conducteur toen ze tegen me zei: ‘Van mij mochten ze best een slagje mee. Maar ik heb ze wel eerst gevraagd wat hun ouders daarvan vonden.’ Daar had ik nou geen moment aan gedacht.
