Bureaucratie
Ik heb het al vaker geschreven: ik kies liever voor de géést van de wet dan voor de létter van de wet.
Op vrijdagavond 28 augustus kon ik met de stoptrein naar Tilburg niet van station Oisterwijk vertrekken alvorens ik een Aanwijzing Snelheid Begrenzen van de treindienstleider in ontvangst had genomen. Het puntstuk van een wissel achter het sein was gescheurd en ik mocht daar slechts met 40 km/uur overheen rijden. Het in ontvangst nemen van een aanwijzing gaat heel officieel met veel herhalen en wordt op de band opgenomen om zowel machinist als treindienstleider te vrijwaren in het geval er toch iets fout gaat. Er gaat ook het één en ander aan vooraf.
Een machinist ziet of voelt een onregelmatigheid op het spoor en meldt dat aan de treindienstleider. Vanaf dat moment laat hij alle treinen Voorzichtig Rijden en stuurt een ploeg spoorwegaannemers naar de opgegeven plek. Deze bepalen wat een veilige snelheid is om het beschadigde spoorgedeelte te berijden en vanaf dat moment geeft Prorail een Aanwijzing Snelheid Begrenzen af, net zolang tot de Aanwijzing in de Tijdelijke Snelheids Begrenzing (TSB) is opgenomen – een papiertje dat elke machinist te allen tijde bij zich heeft - of het spoor is gerepareerd. Er wordt dus niets aan het toeval overgelaten. Niet voor niets behoort het drukbereden Nederlandse spoor tot het veiligste ter wereld.
Maar vanwaar dan die letter en geest van de wet? Omdat het vertrek van de stoptrein uit Oisterwijk geregeld wordt met behulp van een laaggeplaatst lichtsein, ook wel dwergseintje genoemd. De maximale snelheid om dergelijk sein te passeren is altijd 40 km/uur, daar is geen Aanwijzing voor nodig. De treindienstleider had het sein gewoon veilig kunnen zetten. Het enige verschil was dat de trein dan geen vijf minuten vertraging opgelopen zou hebben. Maar de treindienstleider heeft ervoor gekozen de officiële weg te volgen, de letter van de wet. Zo gaat dat in een bureaucratie.
Zaterdag 22 augustus liep een strandfeest in Hoek van Holland volledig uit de hand. De burgemeester van Rotterdam wist al uren van tevoren dat hooligans er een veldslag van wilde maken. Hij greep echter niet in. Op de heenweg sloopten deze ‘voetbalfans’ de trein. Angstige momenten voor het treinpersoneel maar de politie had het toen te druk om in te grijpen. Ook de politietop keek de andere kant op, hoewel veel van deze vechtersbazen met naam en adres bekend waren. Wel werd er met regels geschermd: ‘Op een particulier feest mogen wij niet ingrijpen’ en ‘Wij kunnen pas optreden als het mis gaat’. Zo gaat dat in een bureaucratie.
Het ging mis, met één dode – waarschijnlijk door een politiekogel – als gevolg. Ongetwijfeld gaan er koppen rollen na deze gebeurtenis. De kans is groot dat het de kop van de politieman is die de dodelijke kogel heeft afgevuurd. De top, met de burgemeester aan het hoofd, zal wel buiten beeld blijven. Er komt een onderzoek naar de oorzaak van de slechte communicatie en waarom een geen versterking werd ingezet. Vergelijkbaar met het onderzoek naar het falen van Dutchbat bij de enclave Srenebica, waar metersdikke rapporten over zijn geschreven maar waarvan we blijkbaar niets geleerd hebben. Ook daar werd het verzoek om versterking door de top geweigerd. Zo gaat dat in een bureaucratie.
Als je vraagt wie de baas is in Nederland, steken alle managers hun vinger de lucht in. Als je vraagt wie verantwoordelijk is voor de gemaakte fouten, wijzen al die vingers naar de werkvloer. Zo gaat dat in een bureaucratie.
En dan verschijnt er plotseling een dertienjarig meisje in het nieuws. Een meisje met een droom. Ze staat op het punt die te gaan verwezenlijken: een solozeiltocht rond de wereld. En plotseling kennen we in Nederland allemaal de wet. De leerplichtwet welteverstaan. Dat er hulpbehoevende kinderen wegens plaatsgebrek in de gevangenis verblijven of tegen betaling illegaal uit China worden geadopteerd, is voor de Raad voor de kinderbescherming niet van belang. Kosten noch moeite worden gespaard om dit ene kind tegen te houden. Zo gaat dat in een bureaucratie.
Ik zou zo mat Laura mee willen gaan. Helaas zou het in mijn geval een lekkend roeibootje worden in plaats van een zeewaardig jacht. Maar een voetreis naar Rome zit er nog wel in. Mensen die de Camino, de pelgrimstocht naar Santiago de Compostella, gelopen hebben komen gelouterd terug. Of blijven – eveneens gelouterd – voor altijd langs de route plakken om nooit meer in hun oude levenswijze te vervallen. Voor altijd weg uit deze bureaucratie.
Ik overweeg weleens ze te volgen. Maar ja, de hypotheek, ik heb nog een paar leningen lopen, wie zorgt er voor de kat, ik moet een nieuw paspoort regelen, ik krijg nog geld terug van de belasting…
Zo gaat dat…
