Deus ex machina
Willy Vandersteen tekende in het Suske en Wiske-album De Tamtamkloppers een plaatje van de blauwe lucht met als onderschrift: Foto van Rotswana’s luchtruim nadat de Vliegende Koffieboon neerstortte. Niet serieus te nemen, kinderlijke fantasie? In de vroege editie van het SBS6-programma Hart van Nederland, werd niet zo lang geleden een overweg getoond waarbij een verslaggever zei: ‘Op deze overweg voltrok zich enkele uren geleden een familiedrama.’ Welk beeld heeft grotere nieuwswaarde? Vandersteen doet het met een grote knipoog. De sensatiepers wil alleen maar choqueren. Een trein heeft een eind gemaakt aan een familiedrama. Geen seconde wordt er gedacht aan het personeel in die trein, de mens in de machine.
Tussen Deurne en Helmond zag ik drie fietsers gehaast erg dicht langs het spoor rijden. De twee jongens keken een beetje spottend in de richting van de trein. We weten dat het niet mag, maar wat kan je ons maken, leken ze te zeggen. Het meisje had haar capuchon diep over haar hoofd getrokken en hield die met één hand vast. Ze probeerde zoveel mogelijk van de trein weg te kijken. Door haar houding besloot ik dat het niet nodig was de treindienstleider te bellen om ander treinpersoneel te waarschuwen. Die jongens keken slechts naar de trein. Dat meisje zag de mens in de machine, personeel dat haar zou kunnen zien en misschien later herkennen.
Jammer genoeg is dat meisje een uitzondering. De meeste mensen zien de trein als een op zichzelf staand ding. Mensen die tussen spoorbomen door slingeren dagen een trein uit, niet het personeel. Vandalen zijn er niet in de eerste plaats op uit de machinist te laten schrikken als ze een winkelwagentje op het spoor zetten. Maar dat zo’n eenvoudig wagentje het wint van een tonnen wegend monster van staal en geavanceerde techniek, dat moet ze een gevoel geven van David tegen Goliath.
Goede toneelspelers kunnen boeiend vertellen over Deus ex machina, de God die in oude Griekse tragedies vaak letterlijk uit de machine komt. Hoewel de machinist (te) vaak gedwongen wordt over leven en dood te beschikken, heeft hij beslist geen Goddelijke vermogens. Als we als NS beter de mens achter de machine weten te tonen, kunnen we misschien een hoop ellende op het spoor voorkomen.
***
Naschrift: De muziek bij deze column is niet toevallig gekozen. Iedereen kent het verhaal van Faust, de man die zijn ziel verkocht aan de duivel. In dit fragment is hij net in de hel beland. Komt de machinist als mens uit de machine, als Deus ex machina of als 'Duveltje uit een doosje' ?
< Vorige Volgende >
